گزارشی از فعالیت‌های اسماعیلیه پس از طالبان در افغانستان

 

 

جغرافیای انسانی اسماعیلیان افغانستان

اسماعیلیان در ولایت‌های بدخشان، کابل، بامیان، میدان، وردک، پروان، بغلان، تخار حضور دارند که در سه ولايت اول، بیشترین حضور را دارند، اما در دیگر ولایات، تشخیص اسماعیلیان از غیر ایشان امری مشکل است. اسماعیلیان از قومیت‌های مختلف و عمدتا تاجیک، قزلباش، هزاره هستند.

 

رهبری اسماعیلیه افغانستان

سال دوم ـ شمارة 2 ـ بهار و تابستان 1390

162

رهبری فرقه اسماعیلیه در افغانستان از دیرزمان توسط خاندان کیانی یا همان سادات کیانی بوده است، ولی بعد از سقوط طالبان، اسماعیلیان به این نتیجه رسیده‌اند که از سید منصور نادری به عنوان یک رهبر مذهبی در داخل افغانستان همراه با سیاست‌های پیشرو در دولت‌ و قانون حاضر حمایت و پیروی کنند و کریم آغا خان را به عنوان یک پشتوانه دینی و مذهبی و سیاسی برای خویش قلمداد کنند. البته قشر دانشجو و جوان اسماعیلیان به شدت از برنامه‌های آغاخان حمایت می‌کنند، اما سید منصور نادری نیز محبوبیت خویش را چند برابر در میان کهنسالان و مذهبیان این فرقه در افغانستان افزایش داده است.

 

این‌که رهبری واقعی اسماعیلیه افغانستان در دوران حاضر سید منصور نادری است یا سید کریم الحسینی(آغاخان) درست معلوم نیست. زیرا بعد از سقوط طالبان، بین این دو شخصیت اختلافی پیش آمده که این اختلاف به پیروان فرقه اسماعیلیه نیز سرایت کرد.

 

سید منصور نادری

سید منصور نادری، فرزند سید نادر شاه کیان در سال1315 ش در خانواده کیانی‌های اسماعیلی مذهب دره کیان ولایت بغلان افغانستان چشم به جهان گشود. اجداد وی از سادات حسینی نسب بوده‌اند که از کشور عراق به ایران و سپس به افغانستان مهاجرت کرده‌اند. پدر وی «سید نادرشاه کیان» شاعر و نویسنده و رهبر مذهبی اسماعیلیان است. سید منصور نادری و اجدادش پیرو اسماعیلیه نزاری آقاخانی است.

 

 

 

نادری دوره‌ تحصيلي ابتدایی را در منطقه خویش و علوم متداوله را نزد پدرش آموخت و هم‌چنین قریحه شعر دارد. وی از سال 1336 تا 1338ش دوره سربازی را گذراند و از سال1346-1357ش دفعات متعدد از جانب دولت‌های وقت، بدون هیچ دلیل و توجیه روشنی به زندان رفت و در سال1357ش با شماری از روشنفکران پیروان نهضت اسلامی به 97سال زندان محکوم شد، اما بعد از تجاوز ارتش سرخ شوری در سال1360 از زندان رها شد.

 

 

 

نادری در سقوط حکومت داکتر نجیب نقش بارزی ایفا نمود و در دوران مقاومت در کنار مجاهدین بود. نادری بعد از سقوط طالبان، همراه دولت موقت و انتقالی آقای کرزی شد و از طرفدارانش خواست به دولت بپیوندند و در سال1383ش با بالاترین آراء از جانب مردم ولایت بغلان به عنوان نماینده منتخب به پارلمان این کشور راه یافت.

 

 

 

سید کریم الحسینی(آغاخان)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سید کریم الحسینی مشهور به کریم آغاخان، فرزند علی خان در 13 دسامبر1936م در ژنو متولد شد و دوران کودکی خویش را در نایروبی، پایتخت کنیا سپری نمود و برای ادامه تحصیل به مدرسه له‌روزی سوئیس رفت و در سال1959میلادی از دانشگاه‌ هاروارد مدرک لیسانس خودش را با درجه ممتاز در رشته تاریخ اسلام دریافت کرد و در یازده جولای 1957م در سن بیست سالگی به عنوان جانشین پدر بزرگش سلطان محمد شاه به امامت اسماعیلیان منصوب گردید. او چهل و نهمین امام موروثی اسماعیلیان است.

 

فعالیت‌های سیاسی اسماعيليان پس از طالبان

 

 

 

رابطه با دولت

 

 

 

از آن‌جایی که بعد از سقوط طالبان و ظهور دولت جدید به رهبری حامد کرزی، وضعیت نسبتا بهتری برای نژادها و طوایف مختلف افغانستان به وجود آمد، اسماعیلیه هم به عنوان یک اقلیت جمعیتی و مذهبی سعی دارد خود را در صحنه‌های مختلف سیاسی کشور نشان دهد.

 

 

 

در وهله‌های مختلف طي سال بارها دیده شد که سیدمنصور نادری شخصا آقای کرزی را مورد تایید قرار داد و در انتخابات دور اول و دوم ریاست جمهوری از ایشان حمایت كرد. کریم آغاخان نيز در مراسم تحلیف دوم حامد کرزی به کابل رفت و شرکت کرد.

 

 

 

حضور در پارلمان

 

 

 

پارلمان جدید افغانستان که بعد از سقوط طالبان و آغاز به کار دولت جدید در سال 1383ش به وجود آمد نماینده‌های مختلف از اقوام مختلف کشور در آن راه یافتند. اسماعیلیان هم سعی كردند نماینده یا نمایندگانی را به خانه ملت بفرستند تا بتوانند در جریان‌های مختلف کشور حضور داشته باشند.

 

 

 

در دور اول سید منصور نادری از ولایت بغلان با اکثریت آراء به پارلمان راه یافت، ولی اسماعيليان در کابل، اکثریت رای خویش را به شهید سید مصطفی کاظمی، رئیس سابق کمسیون اقتصاد ملی پارلمان افغانستان دادند و او را به عنوان نماینده انتخاب كردند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در پارلمان جدید که در تابستان 1389ش تشكيل شد، اسماعیلیان با سعی و همت از یک نماینده به پنج نماینده پیشرفت کردند كه این نماینده‌ها عبارتند از؛

 

در کابل

 

 

 

فرخنده زهرا نادری دختر سید منصور نادری، فارغ التحصیل دوره‌های ابتدایی و متوسطه در شهر کابل و بغلان و دوره دبیرستان در هاروارد در سال2001م و لیسانس در رشته حقوق از دانشگاه بین‌المللی تاشکند به اتمام رسانده و در سال2008م از سوی دانشگاه مونستر آلمان پذیرفته شد و موفق به اخذ فوق لیسانس در رشته حقوق شد.

 

 

 

فرخنده زهرا نادری با شعار«چادر دریچه قدرت برای زنان افغانستان» وارد صحنه انتخابات پارلمانی دوم شد و توانست جزو نه زن منتخب ولایت کابل شود.

 

 

 

جمعه رمضان‌زاده دومین منتخب از ولایت کابل در دور دوم پارلمان و نماینده اسماعیلیان مورد تایید سید منصور نادری.

 

 

 

ولایت بغلان

 

 

 

سید منصور نادری رهبر فرقه اسماعیلیه برای دومین بار انتخاب مردم ولایت بغلان در تابستان 1389ش بیشترین آرا را در این ولایت از آن خود نمود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ولایت بدخشان

 

 

 

داکتر عبدالطیف پدرام که در یک روستا به نام درواز از توابع ولایت بدخشان به دنيا آمد. تحصیلات اولیه را در دبیرستان در زادگاه خود به پایان رساند و بعد از یک دوره طولانی وارد دانشکده ادبیات دانشگاه کابل گردید و در زمینه زبان و ادبیات فارسی به تحصیلات پرداخت. در سال‌های جنگ بر ضد تهاجم ارتش سرخ، سال‌های جهاد و مقاومت به پنجشیر رفت و در منطقه و پایگاه فرمانده احمد شاه مسعود در کنار شماری از فرهنگیان، نویسندگان و ژورنالیست‌ها که به صف مقاومت پیوسته بودند، نشریه (شورا) را بنیاد گذاشت و همزمان به تدریس ژورنالیسم برای کمیته فرهنگی جبهه مقاومت پرداخت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

او از پنجشیر به پاکستان مهاجرت کرد و از آن‌جا به منظور ادامه تحصیل و آموزش بیشتر به ایران رفت و در انجمن حکمت و فلسفه در تهران مشغول آموزش شد و در محضر دکتر عبدالکریم سروش، فلسفه تاریخ خواند و از دکتر ضیا موحد، در همین انجمن علمی فلسفی منطق جدید آموخت. او با احمد شاملو، شاعر بزرگ و فقید دوستی نزدیک ایجاد کرد و در زمینه شعر و ادبیات، ره‌توشه‌های بسیاری فراهم نمود و سپس به دعوت انجمن بین المللی «پیوند» به تاجیکستان سفر کرد و از آن‌جا به افغانستان آمد و در سال هجوم طالبان در کشور خود ماند. او مدتی در شهر کابل (از زمان قدرت طالبان) زندگی زیرزمینی و مخفی برگزید و از کابل، مخفیانه به شمال رفت که قلمرو جبهه مقاومت بود. وي قلم و اندیشه خود را در نبرد علیه طالبان به کار انداخت و در دانشگاه حکیم ناصر خسرو بلخی نقد ادبی تدریس کرد و از شمال به دعوت انجمن (پیوند) به تاجیکستان سفر کرد تا به نام کانون فرهنگی ناصر خسرو بلخی با (پیوند) قرارداد همکاری علمی و فرهنگی امضا کند؛ چون همزمان معاون علمی کانون فرهنگی حکیم ناصر خسرو بلخی هم بود. او مجال برگشت نیافت. چرا که در آن هنگام طالبان بار دوم بر شمال مسلط شد و او نتوانست به وطن برگردد.

 

اولین شماره نشریه (همبستگی) را در شهر دوشنبه منتشر کرد و بعد از مدتی اقامت برای ادامه تحصیلات به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربون به تحصیل پرداخت و در اسلام شناسی، پیش‌دکترا گرفت و در همان زمینه وارد دوره دکتری شد. اکنون علاوه برکارهای سیاسی مشغول آماده کردن و نوشتن تز دکترای خود می‌باشد و در فرانسه از مبارزه علیه طالبان دست نکشید. دكتر پدرام در دانشگاه‌های معتبر اروپا و امریکای شمالی بر اساس دعوت همان دانشگاه‌ها به سخنرانی پرداخت؛ مثلا در انیستیتو مطالعات شرقی لندن، در دانشگاه فرایبورگ آلمان و در دانشگاه هیلدبرگ. هم‌چنين مدتي در دانشگاه لاوال کانادا به عنوان نویسنده مهمان، مهمان پارلمان بین المللی نویسندگان اروپا بود و در جلسات بین‌المللی نویسندگان جهان سخنرانی کرد که شماری از آن سخنرانی‌ها در مجله «اتودف» ارگان پارلمان به چهار- پنج زبان چاپ شد. او به پاس این فعالیت‌ها جایزه «همیّت هلمن» را دریافت کرد که به نویسندگانی که برای آزادی مبارزه می‌کنند، داده می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اشعار و نوشته‌های دكتر پدرام به چند زبان ترجمه شده‌اند. در نخستین روزهای سقوط طالبان و حضور نیروهای بین‌المللی در افغانستان به دعوت احزاب پیشرو آسیایی و آفریقایی در گرینادی اسپانیا سخنرانی نموده و مواضع کنگره ملی افغانستان را تشریح کرد. ایشان بعد از بنیان‌گذاری حزب کنگره ملی، کاندیداي انتخابات اولین دوره ریاست جمهوری شد و توانست در زمان بسیار کمی رای خوبی جمع‌آوری کند.

 

او در انتخابات دور دوم پارلمانی1389ش از ولایت بدخشان افغانستان با رای بالایی به پارلمان راه یافت.

 

 

 

تأسیس حزب سیاسی پیوند ملی

 

 

 

حزب پیوند ملی در سال1381ش بعد از سقوط طالبان تاسیس شد که جمعی از روشنفکران اسماعیلی مذهب و دیگر مذاهب از اقوام گوناگون در آن حضور دارند. یکی از مهم‌ترین افراد حاضر در این حزب، عبدالطیف پدرام اسماعیلی است که در دور اول و دوم انتخابات ریاست جمهوری کاندیدا بود، اما رای نیاورد.

 

 

 

 

 

 

 

فعالیت‌های اقتصادی اسماعیلیان پس از طالبان

 

 

 

اسماعیلیان در بخش اقتصادی مدیون سرمایه‌گذاری مفصل آغاخان هستند. زیرا خود اسماعیلیان افغانستان از خود سرمایه‌های کلان ندارند تا بتوانند این گونه فعالیت‌های گسترده اقتصادی داشته باشند.

 

 

 

امروزه دفتر ساحوی آغاخان در اکثر ولایات وجود دارد که برنامه‌های ذیل را دنبال می‌کند:

 

 

 

1. پرداخت قرضه‌های مردمی(وام عمومی) با بهره.

 

 

 

2. فعالیت در قالب‌ NGO های بین‌المللی در بخش زراعت و مال‌داری در ولایات با فعالیت‌هایي مثل غرس نهال، توزیع تخم‌های زراعتی، کودهای شیمیایی و ....

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

167

 

3. بازسازی‌های مهم در بخش آثار تاریخی؛ مثل ساخت باغ بابر در کابل و قصر تیمور شاهی و دیگر پروژه های مهم

 

4. پروژه‌های اقتصادی و زیربنایی از قبیل ساخت پل- جاده- بندبرق(سد)-حصارهای دولتی، کمک‌های عام المنفعه و ...

 

 

 

5. خرید و ساخت اماکن عمومی در نقاط مهم کشور برای اسماعیلیان، از قبیل منازل مسکونی، مسجد، جماعت‌خانه، تالار، هتل؛ از جمله مهم‌ترین کارهای اسماعیلیان در این بخش، ساخت هتل سرینا در کابل است که یکی از لوکس‌ترین هتل‌های این شهر می‌باشد و دفتر ساحوی آغاخان در کابل طی قراردادی آن را برای دولت افغانستان ساخت كه به مدت ده سال با دریافت هزینه مستقیم از دولت در دست آن‌هاست.

 

 

 

دیگر پروژه، ساخت30 آپارتمان سه طبقه و یک جماعت خانه در شهر جدید ولایت بامیان[1] می‌باشد.

 

 

 

اسماعیلیان در شهرهای کابل، بغلان، هرات، بلخ و فیض‌آباد، مارکت‌های بزرگی احداث نموده و اجناس مهم را از کشورهای مختلف در آن عرضه می‌کنند. هم‌چنين در مناطق مختلف کابل از قبیل کمپنی، قلعه فتح‌الله، وزیر اکبرخان، خیرخانه، چهارقلعه وزیرآباد،ده خدایداد، علاءالدین منازل زیبا و لوکس تهیه کرده‌اند.

 

 

 

گسترش شبکه مخابراتی «موبایل روشن»

 

 

 

این شبکه هم که از جمله برنامه‌های توسعه انکشافات دفتر ساحوی آغاخان در افغانستان به وجود آمده امروزه یکی از فعال‌ترین شبکه‌های تلفن همراه در افغانستان محسوب می‌شود. شبکه روشن در سال1383ش تأسیس و نامش را از دره روشن ولایت بدخشان که ساکنان آن خالص اسماعیلی هستند، گرفته است.

 

 

 

امروز این شبکه تقریبا در تمامی نقاط افغانستان فعال بوده و از طریق راضی کردن مشتریان درآمد خوبی را به خود اختصاص داده است. این‌ها مواردی از فعالیت‌های اقتصادی اسماعیلیه است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی اسماعیلیه

 

فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی آن‌ها را نیز می‌توان در آموزش و پرورش، تحصیلات عالی، شورای عمومی مردم اسماعیلیه، برگزاری اعیاد و مراسم مذهبی و برگزاری محافل عمومی جهت آگاهی بخشی عموم اسماعیلیان خلاصه نمود.

 

 

 

امروزه همه اسماعیلیان در تمام نقاط افغانستان ساکن هستند و به این باور رسیده‌اند که باید نسل خویش را باسواد کنند و بتوانند به بالاترین درجات علمی نائل شوند.

 

 

 

اسماعیلیان در دورهاه مختلف ابتدایی، متوسطه، لیسه(دبیرستان) و دانشگاه مشغول تحصیل‌اند و امروزه تعداد زیادی از جوانان آن‌ها در رشته‌هایی هم‌چون طب، انجینیری(مهندسی) حقوق، علوم اجتماعی، علوم سیاسی، ادبیات، علم و تربیت، هنر و ... فارغ التحصیل شده‌اند.

 

 

 

اسماعیلیان در مناسبات مختلف طی شورای عمومی مردم اسماعیلیه درکابل و دیگر ولایات تصمیم‌گیری می‌کنند و در اعیاد و مناسبات مذهبی در جماعت‌خانه‌ها و تکایاي آن‌ها به پاسداشت اعیاد و عزاداری مي‌پردازند.

 

 

 

عید غدیر، عید قربان و شهادت حضرت اباعبداللهA از مهم‌ترین برنامه‌های مذهبی اسماعیلیان در افغانستان می‌باشد که در آن پیام تبریک و تعزيت کریم آغاخان قرائت می‌شود. مسجد جامع سید منصور نادری در منطقه قلعه فتح الله شهر کابل، مهم‌ترین مرکز تجمع آن‌ها در مناسبات عمومی اسماعیلیه می‌باشد.

 

 

 

درباره این که نگاه اسماعیلیه درباره دین و دینداری و اصول و فروع مذهب چیست و چگونه نماز می‌خوانند، کسی دقیقا نمی‌داند. زیرا اسماعیلیه مانع از کشف سّر آن‌ها نزد غیرشان می‌شوند.

 

 

 

یکی از دوستان نزدیک بنده که در دانشگاه کابل در دانشکده ادبیات و هنر این دانشگاه درس خوانده، می‌گفت: بنده با چند نفر از اسماعیلیان همکلاسی بودم و در خوابگاه هم با هم بودیم، ولی هرگاه خواستم درباره نماز و عبادت از آن‌ها بپرسم، آن‌ها یا چیز نمی‌گفتند یا بلد نبودن را بهانه آوردند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

 

 

 

 

 

 

 

1. رادیو بامیان www.radioconnect. com

 

 

 

2. www.ensafweekly. com

 

 

 

3. سایت کمیسیون مستقل انتخابات www.iec.org

 

 

 

4. کانون فرهنگی حکیم ناصر خسرو بلخی www.Hujat.net

 

 

 

5. سایت حزب پیوند ملی افغانستان www.nupa.org

 

 

 

6. سایت سید منصور نادری www.sayedkayan.com

 

 

 

7. وبلاک خراسان(شاولی صادق از دانشجویان اسماعیلی مذهب در دانشگاه کابل) www.khurasan. com

 

 

 

8. سایت اسماعیلیان افغانستان www.afghanismailia.com

 

 

 

 

[1]. ولایت بامیان از ولایت‌های مرکزی وعمده جمعیت شیعه دارد و به خاطر موقعیت خوب جغرافیایی و آثار باستانی و موقعیت استراتژیک آینده خوبی دارد و اسماعیلیه به این جهات تصمیم به تثبیت بیشتر موقعیت اسماعیلیان در این منطقه نموده‌‌اند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

گزارشی از مراسم تجلیل از استاد قاسم جوادی مراسم پاسداشت تلاش‌های فراوان جناب...
این مقاله در شماره 4 نیستان ادیان و مذاهب به چاپ رسیده است. سيد مرتضي حسيني...
گزارش کتاب فرزند هرات ارج نامه نجیب مایل هروی  (به کوشش: علی اوجبی) سید جمال...
گزارش نشست علمی (بازشناسی آثار و اهمیت فعالیت های پژوهشی نجیب مایل هروی) اشاره در...
این نشست علمی که از سوی انجمن علمی ادیان و مذاهب با همکاری گروه علمی ادیان ومذاهب...
بزرگداشت شيخ نمر باقر النمر با همکاري انجمن اديان و مذاهب و انجمن هاي موسسه زبان...
 اين نشست كه از سوي گروه اديان و مذاهب مجتمع آموزش عالي امام خميني( و با همكاري...
این نشست که از سوی انجمن علمی ادیان و مذاهب با همکاری گروه علمی ادیان و مذاهب و...
برگزاری مراسم محرم در اندونزی، در شهر پاریامان نزدیك شهر پادانگ ، پایتخت استان...
 شناسنامه موسوعه الموسوعة الفقهيه، وزارت اوقاف و شئون اسلامي‌كويت، چاپ پنجم،...
در اين مقاله مراسم عاشورا و شهادت امام حسين عليه السلام در حماسه‌هاي مالايي‌هاي...
دومین کرسی آزاد اندیشی تحت عنوان (وضعیت مطالعات اسلامی – شیعی در آلمان) با سخنرانی...
  در نشست علمی ­ای که روز سه شنبه 4/12/94 از سوی انجمن علمی ادیان و مذاهب حوزه، در...
عنوان نشست: «جایگاه عاشورا و منابع عاشورایی در مذهب زیدیه»عاشورا،...
  در تمام اديان الهي دستور العمال هاي بندگي و عبادت خداوند، كه به آنها احكام يا...